Kısa cevap: Önce tencerenin soğumasını bekleyin. Sonra dibini kaplayacak kadar su ve 2–3 yemek kaşığı karbonat koyup 10–15 dakika kaynatın. Ocaktan alıp ılınınca yumuşayan yanığı silikon ya da tahta bir kaşıkla kazıyın, yumuşak süngerle yıkayın. İnatçı lekede işlemi tekrarlayın ya da karbonatı az suyla macun yapıp bir gece bekletin. Bu yöntem çelik ve emaye tencere içindir; yapışmaz (teflon, granit), döküm ve alüminyum tencerede yol farklıdır.
Karbonatla kaynatma yöntemi adım adım
- Soğumasını bekleyin. Sıcak tencereye soğuk su dökmek tabanı eğebilir, emayeyi çatlatabilir.
- Gevşek kalıntıyı alın. Kolayca kalkan yemek artıklarını kaşıkla boşaltın.
- Su ve karbonat ekleyin. Yanık bölgeyi örtecek kadar su ve 2–3 yemek kaşığı karbonat.
- 10–15 dakika kaynatın. Karbonatlı su yanığı yumuşatır ve tabandan ayırır.
- Ilınınca kazıyın. Silikon ya da tahta kaşıkla, spatulayla tabanı kazıyın; metal kaşık ve tel tabanı çizer.
- Yıkayın. Bulaşık deterjanı ve yumuşak süngerle.
- Gerekirse tekrarlayın. Kalan lekeye az suyla karıştırılmış karbonat macununu sürüp bir gece bekletin, ertesi gün yıkayın.
Sirke ve karbonatla (çelik tencere)
Bir bardak sirke ve bir bardak suyu tencerede kaynatın. Ocaktan alın, sonra 2 yemek kaşığı karbonat ekleyin; karışım köpürür, bu yüzden karbonatı ocak üzerinde eklemeyin. Köpük inince yanığı kazıyıp yıkayın. Çelik tencerede ısıdan oluşan gökkuşağı renkli lekeler ve beyaz kireç lekeleri de sirkeli suyla silinince geçer.
Tencerenin malzemesine göre ne yapılır?
| Tencere | Ne yapın | Ne yapmayın |
|---|---|---|
| Paslanmaz çelik | Karbonatla kaynatma, sirke ve karbonat, karbonat macunu | Çelik telle sert ovma (çizer) |
| Yapışmaz (teflon, granit) | Ilık sabunlu suda bekletme, yumuşak sünger; gerekirse su ve bir kaşık karbonatla kısa süre ısıtma | Metal kaşık, tel, aşındırıcı krem; boş tencereyi yüksek ateşte ısıtma |
| Döküm | Kazıyıcıyla kazıma, kaba tuzla ovma, hemen kurulayıp ince yağ sürme | Suda uzun bekletme, bulaşık makinesi |
| Emaye | Karbonatla kaynatma, yumuşak sünger | Ani sıcaklık değişimi, metal tel |
| Alüminyum | Sirke ya da limon suyuyla kaynatma | Karbonat ve çamaşır suyu (yüzeyi karartabilir) |
| Cam ve borcam | Sıcak sabunlu suda bekletme, karbonat macunu | Ani sıcaklık farkı, tel |
Cam kapların sıcaklık farkına neden dayandığı ya da dayanmadığı için borosilikat cam rehberimize bakabilirsiniz.
Yapılmaması gerekenler
- Çamaşır suyunu sirke ya da asitli temizleyiciyle karıştırmayın. Karışımdan zehirli klor gazı çıkar.
- Sıcak tencereyi soğuk suya sokmayın. Taban eğilir, emaye ve cam çatlayabilir.
- Yapışmaz yüzeyi çizmeyin. Kaplaması çizilmiş ya da soyulmaya başlamış tencereyi yenilemek daha doğrudur.
- Yanık sırasında mutfağı havalandırın. Dumanı ve kokuyu dışarı atmak için pencereyi açın, aspiratörü çalıştırın.
Tencerenin dibi tutmasın diye
- Kısık ateşte pişirin; kalın tabanlı tencere ısıyı daha eşit dağıtır.
- Dibe tutan yemeklerde (sütlaç, muhallebi, mercimek çorbası, soslar) sık sık dipten karıştırın. Silikon kaşık tabanı çizmeden kazır.
- Süt kaynatırken ve sütlü tatlılarda tencerenin tabanına süt taşı koyun: kaynamaya yaklaşınca sallanarak taşmayı ve dibe yapışmayı azaltır.
- Yemek pişerken ocak başından uzun süre ayrılmayın; ayrılacaksanız ocağı kapatın.
Yumuşak Yanmaz Silikon Kaşık 27 cm Siyah tek parça silikon olduğu için tabanı çizmez ve sıcağa dayanır; Usta Taşırmaz Seramik Süt Taşı süt ve yoğun soslarda taşmayı ve dibe yapışmayı azaltır.
Sıkça sorulan sorular
Yanmış çelik tencere nasıl temizlenir?
Su ve 2–3 yemek kaşığı karbonatla 10–15 dakika kaynatın, ılınınca silikon ya da tahta kaşıkla kazıyın. Kalan leke için sirke ve karbonat ya da karbonat macunu kullanın.
Yanık tencereye karbonat mı, sirke mi?
Çelik ve emayede karbonat; çelikte inatçı lekede sirke ve karbonat birlikte. Alüminyumda karbonat yerine sirke ya da limon suyu. Yapışmaz tencerede ılık sabunlu su ve yumuşak sünger.
Teflon tencerenin yanığı nasıl çıkar?
Ilık sabunlu suyla doldurup bir süre bekletin, yumuşak süngerle silin. Gerekirse su ve bir kaşık karbonatla kısa süre ısıtın. Metal kaşık ve tel kullanmayın.
Yanmış tencere kullanılır mı?
Yanık tamamen temizlendiyse çelik, emaye ve döküm tencere kullanılmaya devam eder. Yapışmaz kaplaması çizilmiş ya da soyulmuşsa tencereyi yenileyin.
Özetle: tencere soğusun, karbonatlı suyla kaynatın, silikon kaşıkla kazıyın; malzemeye göre sirke, tuz ya da sabunlu suya geçin. Dibi tutmasın diye kısık ateş, dipten karıştırma ve sütlü yemeklerde süt taşı en kolay önlemlerdir. Mutfak gereçlerinin bakımı için bambu kesme tahtası bakım rehberimize de göz atabilirsiniz.
Diğer rehberler
RehberGümüş Nasıl Parlatılır? Kararan Gümüş İçin 4 YöntemKararan gümüş için 4 yöntem, parçaya göre tablo, saklama, gümüş renkli çelikle farkı.
RehberBorosilikat Cam Nedir, Sağlıklı mı? Normal Camdan FarkıNormal camdan farkı, sağlıklı mı, ocak ve mikrodalga, nasıl anlaşılır.
RehberBambu Kesme Tahtası Bakımı: Yağlama, Temizlik ve Küf ÖnlemeGünlük temizlik, aylık yağlama, koku ve küf önleme.
